(reportage uit Panorama, augustus 2009)

BLOED IN HET PARADIJS

Tienduizenden Nederlandse toeristen koesteren warme herinneringen aan Isla Margarita, het vakantie-eiland voor de kust van Venezuela. Tussen 1998 en 2008 dropten Martin-Air en Arke hier vliegtuigladingen bleekneuzen met een kleine portemonnee en in hun kielzog kwamen gelukszoekers die probeerden een graantje mee te pikken. Nu is er niks meer van over. De criminaliteit rijst er de pan uit, de publiciteit rond de moorden op drie Nederlanders (Wendy en Joyce Videler en Johan Woudstra) schrikt af en in januari 2009 scherpte het ministerie van Buitenlandse Zaken het reisadvies aan: “Ook in Isla Margarita moet na zonsondergang een zekere voorzichtigheid in acht worden genomen in het centrum van Porlamar en de badplaats Playa El Agua.”

DE VERLOEDERING VAN ‘ISLA GAMARNITA!’

September 2008.

In zijn flat in Porlamar (foto boven), de hoofdstad van Isla Margarita, volgt Arthur Videler (43) het nieuws over de kort tevoren aangetroffen skeletten in de struiken onder de landingsbaan van het vliegveld. Het lijdt weinig twijfel dat ze van zijn vrouw Wendy (41) en dochter Joyce (14) zijn, die in augustus 2007 bij deze flat met een taxi vertrokken en sindsdien spoorloos waren verdwenen. Arthur zou die ochtend zelf met vrouw en dochter meegaan naar het appartementencomplex Conjunto Manolo waar zij de administratie verzorgden, maar zijn jeep had een lekke band, Wendy en Joyce namen een taxi. Arthur: “Mijn auto stond in een afgesloten parkeergarage. Achteraf denk ik dat het doorgestoken kaart is geweest, het was de ontvoerders om Wendy te doen.”

Aan het eind van de jaren negentig kwam een enorme toeristenstroom op gang naar de nieuwe bestemming Isla Margarita, het goedkoopste tropisch paradijs in het Caribisch gebied. Zon, strand en: all-inclusive. Voor een habbekrats de hele dag gratis eten en drinken in luxe resorts met zwembad, je hoefde de deur niet uit, hooguit voor een excursie, snorkelen, duiken of zeevissen. In het kielzog van de toeristen kwamen de ‘Ik-Vertrekkers’: Nederlanders die hun droom van een tropisch restaurantje of winkeltje hier wilden waarmaken.

Ook marktkoopman Arthur en Wendy Videler en hun kinderen Femke, Joyce, Faay en Jimmy verkasten van het Brabantse Roosendaal naar Isla Margarita. De Videlers verdienden hun geld met financiële dienstverlening aan andere Nederlanders die zich op het eiland wilden vestigen. Daarbij ging het vooral om het verschil tussen de officiële wisselkoers en de straatkoers. Via bepaalde constructies was de officiële koers min of meer legaal te omzeilen. Goedgebekte Arthur deed de acquisitie, slimme en handige Wendy had goede contacten gelegd met de juiste personen en regelde de boel. Niet altijd tot ieders tevredenheid, maar dat lag niet alleen aan de Videlers: de meeste gelukzoekers hadden ‘grijze bagage’: zwart geld, belastingschulden, openstaande bekeuringen, veroordelingen, niet afgeloste hypotheken.

In 2006 tekende Wendy haar doodvonnis toen ze in zee ging met zakenman Johan Woudstra (62) uit Nieuwkoop. Hij had in Nederland een financieel adviesbureau, waarbij hij in de loop der jaren als taxateur in faillissementszaken enkele tonnen op een derdenrekening te parkeren, buiten het zicht van de fiscus. Wat ook goed uitkwam bij zijn echtscheiding: zo hoefde hij geen alimentatie betalen. Hij was van plan zich op Isla Margarita vestigen.

Woudstra begon met een investering in het appartementencomplex Conjunto Manolo, zijn tweede grote project zou een luxe bordeel zijn. Over zijn contacten met Wendy was hij zeer te spreken, hij vertrouwde haar helemaal. Op woensdag 21 februari 2007 gebeurde er van alles. ’s Morgens was er in de Conjunto Manolo een bespreking waarbij Wendy en Woudstra aanwezig waren en een Venezolaanse jongen, Michel Arvello Marin (32), een goede kennis van beiden. Er werd een volmacht opgesteld waarmee Wendy de financiële zaken van Woudstra kon regelen. Het was een vergaand document dat door Michel op een typemachine werd uitgewerkt, maar dat niet door Woudstra werd ondertekend. Of hij dat ooit gedaan zou hebben blijft de vraag: die middag werd Woudstra vermoord.

Toeval of een complot?

De feitelijke gang van zaken die dag was als volgt. Woudstra had een appartement in het resort Margarita, dichtbij het winkelcentrum CM in Porlamar. In het winkelcentrum zou hij een jong hoertje ontmoeten, Michel had dat voor hem geregeld. Woudstra ging met Michel naar het winkelcentrum, maar het meisje kwam niet opdagen. Michel vertrok, Woudstra ging eten in een restaurant in het winkelcentrum. Vanaf dit punt lopen de verhalen uiteen. Er zijn mensen die menen dat Woudstra in een door Michel geregelde taxi is gestapt, die enkele honderden meters buiten het winkelcentrum, in de aangrenzende sloppenwijk, is gestopt waarna Woudstra werd beroofd en doodgeschoten. In deze versie is de moord op Woudstra een geplande actie. De andere versie is dat Woudstra lopend van het winkelcentrum naar zijn appartement is gegaan. Hij had – ondanks veelvuldige waarschuwingen – zijn Rolex om en zou het slachtoffer zijn geworden van straatrovers, waarbij hij zich hevig had verzet toen de jongens aan het horloge begonnen te trekken. Vervolgens werd hij neergeschoten.

Woudstra werd in Nederland begraven, Wendy Videler regelde het transport en ging ook mee naar Nederland om de zaken af te wikkelen. Enige tijd later kwam er bij de politie een waarschuwing binnen dat de familie Videler gevaar liep en er verstandig aan zou doen naar Nederland te vertrekken. Een Venezolaanse bende zou het op hen hebben voorzien. De informatie kwam van een Nederlandse informant die op Isla Margarita woonde.

Arthur Videler: “Wij namen die waarschuwing wel serieus, maar we hadden geen idee waar het vandaan kwam. Buitenlandse Zaken was niet van plan onze tickets te betalen en zelf hadden wij geen geld om met z’n allen terug te gaan.”

Dat er wel degelijk iets aan de hand was bleek op 20 augustus 2007, toen Wendy en dochter Joyce spoorloos verdwenen. Hun lichamen werden precies een jaar later gevonden in een ondiep graf bij het vliegveld. In februari 2009 werd Michel Arvello Marin gearresteerd als hoofdverdachte. Op de dag van de moord op Woudstra had Wendy Videler een bedrag van 134 miljoen bolivar (35.000 euro) op zijn rekening gestort. Betaling voor de moord, concludeerde de politie.

Erg logisch is dat niet: Wendy deed helemaal niet geheimzinnig over dit geld, ze noteerde het op een lijstje met bedragen die ze nog met Woudstra moest verrekenen. Het meest voor de hand liggende scenario is dat Wendy en Joyce – en mogelijk ook Woudstra – de dupe zijn geworden van Venezolaanse criminelen, die bekend staan om hun geringe intelligentie (‘Eerst schieten, dan kijken of ze wat bij zich hebben’).

Wellicht waren ze via Michel op de hoogte van de volmacht en dachten ze in hun onnozelheid dat na de dood van Woudstra Wendy de beschikking had over diens geld en werd ze daarom ontvoerd. Toen bleek dat er bij haar niks te halen viel zat er niks anders op dan haar – en ooggetuige Joyce – uit de weg te ruimen.

In augustus 2009 is er nog altijd geen duidelijkheid: Michel zit nog vast, maar het enige ‘bewijs’ tegen hem is de lening die Wendy hem verstrekte op de dag van Woudstra’s dood en het is niet bekend wanneer er een rechtszitting komt. Arthur Videler is even in Nederland geweest om ruggespraak te houden met de politie en om zijn zieke moeder te bezoeken, hij woont nog steeds in Porlamar. Jongste zoon Jimmy woont bij hem,  oudste zoon Faay is getrouwd met een Venezolaanse en woont ook in Porlamar.

Aanvulling:

zie 25 september 2009

ISLA MARGARITA UIT DE VLUCHT

Het hoogtepunt van het toerisme naar Isla Margarita lag in de jaren 1997 tot 2002, toen alleen al vanuit Nederland Martin-Air zes tot zeven keer per week een lading vakantiegangers dropte. Verder waren er veel Duitsers, Belgen, Britten en Canadezen. Na 2002 kwam de klad er een beetje in door een coup in Venezuela waardoor er een politiek instabiele situatie ontstond. De economie ging hard achteruit, de criminaliteit steeg navenant.

In 2008 was het aantal moorden op Isla Margarita het hoogst ter wereld: 61,3 per 100.000 inwoners. Gewapende overvallen op woningen zijn aan de orde van de dag. Toeristen worden gewaarschuwd niets van waarde openlijk bij zich te dragen, niet na zonsondergang op straat te komen en nooit buiten de ‘veilige zones’ te gaan. Overigens hebben toeristen nooit veel te vrezen gehad: de meesten bleven sowieso in hun hotel.

Het verkeer is de laatste jaren een volstrekte chaos geworden. Een tank benzine kost minder dan een euro, de meeste Venezolanen hebben geen rijbewijs, de wegen zijn slecht onderhouden en niet verlicht. Fietsers, voetgangers, gammele auto’s zonder verlichting, het rijdt allemaal door elkaar heen en wee de toerist die met een huurauto betrokken raakt bij een ongeluk. De nieuwe politiek van president Hugo Chávez – sinds 2008 – maakte het er niet beter op: elke Venezolaan kon een lening krijgen om een auto aan te schaffen, ook als hij geen bezittingen en geen inkomen had. Venezolanen zijn erg van: wie dan leeft, wie dan zorgt. Ze kochten massaal nieuwe auto’s aan, met als gevolg dichtslibbende wegen en veel schulden.

Tot 2008 deed ArkeFly nog twee keer per week Isla Margarita aan, in 2009 niet meer. Volgens Simone van den Berk, manager Communicatie van Arke Reizen, was dat een “puur commerciële beslissing. We kijken elk seizoen hoe we onze vloot inzetten. We hebben drie toestellen voor de lange afstanden, voor ons is de belangrijkste overweging of we de vliegtuigen gevuld krijgen. Als we zien dat het daar niet lukt en op andere bestemmingen wel, kiezen we daarvoor.”

Waarom de vraag naar Isla Margarita achterbleef is niet helemaal duidelijk, “maar het zal zeker te maken hebben gehad met de negatieve publiciteit, dat dat mensen toch afschrikt. Daarnaast is het zo dat Isla Margarita een tijd lang de goedkoopste Caribische bestemming is geweest in dat gebied, maar in de afgelopen paar jaar zijn andere bestemmingen ook erg voordelig geworden.” De nieuwe bestemmingen zijn de Nederlandse Antillen, Mexico, Cuba, Jamaica en Brazilië.

GRONINGER IN DE TROPEN

Playa del Agua is het bekendste strand van Isla Margarita, met een boulevard van enkele kilometers en veel hotels. Anno 2009 is er weinig te beleven: de restaurants aan de kust zijn blij met elke gast, in de bars is muziek, maar voor wie? De toeristen eten en drinken in hun hotel, waar het allemaal gratis is. Waarom zou je vijf euro betalen voor een piña colada als je die in de hotelbar onbeperkt voor niks kunt krijgen, en veelal beter?

Ooit was de Papagayo Beach Bar een geliefde pleisterplaats van Nederlandse toeristen, maar ook daar is het de laatste jaren sappelen. Johan Bont (42) is nog steeds eigenaar, maar het is niet helemaal de droom geworden die hij zich ervan had voorgesteld. In Groningen deed hij in verzekeringen en hypotheken, in 2000 ging hij met vriendin Gerda op vakantie naar Isla Margarita.

“Dat is ons prima bevallen, we zaten meestal bij de Papagayo Beach Bar cocktails te drinken. Het was van een Canadees die het een jaar of acht daarvoor had gekocht van een Venezolaan. Het jaar daarop gingen we er weer naar toe, op de laatste dag voor vertrek zei ik: ‘Nou, misschien tot volgend jaar.’ Hij zei: ‘Dat weet ik nog niet, ik ben 65, ik wil de zaak verkopen.’ Ik ben naar het hotel gegaan, heb een paar drankjes gedronken, met mijn vriendin gepraat, ik ben teruggelopen en heb gezegd: ‘Ik koop het’. Ik had altijd al in mijn achterhoofd dat ik zoiets wilde, in het Caribisch gebied.”

Voor 55.000 dollar was Johan Bont de nieuwe eigenaar van ‘het hokje en de vergunningen.’ In februari 2002 vestigden hij en Gerda zich op het eiland. “Het begon meteen al goed: er was een grote staking, er was geen bier te krijgen. Da’s lekker, als je net met een bar bent begonnen. Ik heb eerst maar een paar weken vakantie gevierd en toen kwam de boel ook wel weer op gang.” Met de verkoop van cocktails en kleine snacks en het verhuren van strandstoelen konden ze zich net bedruipen, met de relatie ging het minder. Gerda kreeg een nieuwe liefde, een Nederlander. Samen met hem nam ze de Papagayo Beach Bar over, maar dat duurde niet lang.

Bont: “Ze betaalden de huur niet, toen heb ik het zelf maar weer overgenomen.”

Gerda verliet haar nieuwe vriend en Isla Margarita: ze koos voor een nieuwe bestaan in Denemarken. Johan trouwde met een Venezolaanse, ze hebben samen een kind.

TRUCKER IN DE TROPEN

In mei 2004 probeerde trucker Ton van der Tang (45) uit Aalsmeer zijn laatste lading achterover te drukken en met de opbrengst een nieuwe start te maken op Isla Margarita. Hij speelde een lading boormachines uit Parijs in handen van een stel kornuiten: de vrachtwagen werd leeg aangetroffen bij Nunspeet, Van der Tang was spoorloos.

Truckersvrouwen voerden actie bij transportbedrijven, chauffeursrestaurants en tankstations, maar de solidariteit bleek misplaatst: Van der Tang was geen slachtoffer van een bende ladingdieven, zoals gevreesd, hij had de overval zelf in scène gezet en was samen met zijn Venezolaanse vrouw Violeta vertrokken naar Isla Margarita voor een nieuwe toekomst. Ze hadden plannen voor een visfabriek en een meloenenkwekerij, daarvoor hadden ze in 2000 al een stuk grond aangekocht. De Venezolaanse overheid zou financiële steun verlenen, Violeta had goede contacten in ambtelijke kringen en de vergunningen kwamen er, het geld niet. Ze raakten in geldnood, er ontstonden problemen over een woning waarvan zij bij de financiering betrokken waren geweest en Ton liet zich overhalen tot het bemiddelen bij drugstransporten.

Dat liep allemaal fout af, het leverde niks op en in de zomer van 2008 verhuisden Ton en Violeta naar het vasteland van Venezuela, waar ze onderdak vonden bij de ouders van Violeta. In oktober 2008 waren Ton en Violeta samen in Colombia, voor een beurs over parketvloeren in Bogota. Toen ze ’s avonds samen met een zakenpartner op zoek waren naar een taxi werden ze overvallen. Er werd vijf, zes keer geschoten. Violeta was meteen dood. Ton kon met zijn rechterbeen voorkomen dat een kogel zijn hoofd raakte, hij raakte wel gewond en kwam in een rolstoel terecht.

Van der Tang: “We dachten eerst dat het een roofoverval was, maar het was wel vreemd dat er van ons niks was gestolen. De politie vertelde dat het een moordaanslag op Violeta was geweest.” Het motief is nooit duidelijk geworden, de zaak is niet opgelost en Ton woont in 2009 nog steeds bij zijn schoonfamilie in Venezuela en is niet van plan terug te keren naar Nederland.

(Een eerdere, uitgebreider reportage over deze zaak staat hier)

KAMAL BROERS: SPOORLOOS VERDWENEN

In 2002 werd de toen 26-jarige Kamal Broers uit Breda uitgenodigd door een kennis, een zekere Mike (31) uit Breda, om voor hem te komen werken op Isla Margarita. Zijn familie wist niet precies wat voor werk, het had te maken met het verhuren van appartementen en verkopen van energiedrankjes.

Op Isla Margarita ontmoette Kamal de Colombiaanse Yurley met wie hij ging samenwonen in een appartement in Playa El Aqua. Met zijn moeder onderhield hij regelmatig mailcontact, ze had de indruk dat hij niet veel verdiende omdat hij de huur niet kon betalen.

In april 2005 was Kamal voor het laatst in Nederland, volgens zijn moeder Adriana om papieren te regelen. Hij liet foto’s zien van zijn Colombiaanse vriendin  die op dat moment hoogzwanger was, in mei 2005 werd hun dochter geboren. De moeder en de oma van Kamal reisden naar Isla Margarita om hun (achter)kleinkind te zien.

Eind juli 2005 mailde Kamal dat alles goed ging en dat hij binnenkort weer contact zou opnemen, daarna werd het stil. Twee weken later kreeg Adriana een Spaanstalig mailtje van schoondochter Yurley waarin stond dat Kamal werd vermist: hij was op 3 augustus naar de bank gegaan. Het laatste wat van hem was gezien was dat hij bij Mike in de auto stapte. Hij was nooit meer teruggekomen. Na enige tijd was Yurley teruggegaan naar Colombia omdat ze geen inkomen meer had.

In 2007 kwam er bij Tros Vermist (foto hierboven, van Kamal, is van Tros Vermist) een tip binnen dat Kamal was doodgeschoten in opdracht van zijn vriend en compagnon Mike en dat zijn lichaam was gedumpt op Isla Margarita. Kamal zou ten onrechte zijn verdacht van gerommel met drugs. In september 2006 werd Mike samen met een vriend van Kamal, een zekere Walter, in Barcelona geliquideerd. Van Mike was bekend dat hij bij drugszaken betrokken was.

AAN HET EIND VAN ZIJN VISSERSLATIJN

In september 2005 vertrokken Arie en Anne-Marie van der Meer uit Dordrecht naar Isla Margarita om daar een sportvisbedrijfje op te zetten. Arthur en Wendy Videler hielpen hen in het begin.

Arie: “Wendy regelde allerlei zaken voor ons omdat wij de Spaanse taal niet voldoende machtig waren. Eind 2006 vonden we dat we klaar waren om op eigen benen te staan en wilden we niet langer afhankelijk zijn van Wendy. Zij had het erg druk met andere zaken en dus namen we de touwtjes over en verwaterde het contact.”

Het project met Woudstra, de moord op Woudstra, de verdwijning van Wendy en Joyce en de vondst van stoffelijke resten volgden ze voornamelijk via de media. Op 16 maart 2008 kreeg Arie een telefonische waarschuwing binnen van Interpol uit Caracas dat zij op een lijst zouden staan om ontvoerd te worden. Na overleg met de consul kregen ze het advies het eiland zo snel mogelijk te verlaten. Begin april 2008 kwamen ze aan in Nederland. Na drie weken ging Arie alleen terug, Anne-Marie en hun kind bleven uit veiligheidsoverwegingen in Nederland.

Arie: “Ik heb geen vijanden op Isla Margarita, ik zit niet in een rare business, ik geloofde niet zoveel van die dreiging, maar niemand wilde vertellen uit welke hoek het kwam.” Uiteindelijk kwam Arie tot de conclusie dat het van dezelfde informant moest zijn die ook de Videlers had gewaarschuwd, maar contact met de informant zelf bleek onmogelijk. Wel reisde Arie naar Interpol in Caracas waar hij te horen kreeg dat er een lid van een beruchte bende uit Venezuela was aangehouden die had verteld dat de bende van plan was naar Isla Margarita te reizen om daar onder anderen ‘de gringo met die visboot’ lastig te vallen. Kort daarna werden de bendeleden doodgeschoten, dus die dreiging was weg.

De informant – die al geruime tijd weer in Nederland woont – bleef niettemin volhouden dat het gevaar bleef bestaan en dat het te maken had met de affaire Woudstra en Videler.

Arie: “Die informant heeft ruzie gehad met de Videlers, hij was bij hen uit huis gezet vanwege drugsgebruik. Omdat wij goed omgingen met de Videlers vermoed ik dat hij ons betrekt in die dreigementen. Ik ben er zelf niet zo bang voor, maar de politie in Nederland blijft het ook serieus nemen, mijn vrouw durft niet meer terug. Er zit niks anders op dan proberen hier de boel te verkopen en ergens anders opnieuw te beginnen.”