“Ik vond het niet eerlijk, met z’n allen tegen één. Dat had ik als kind al, bij vechtpartijen op school. Er moet iemand zijn die voor die ene opkomt,” zegt Jan-Hein Kuijpers(39), op de vraag waarom hij advocaat wilde worden.

Hij is geboren in Waalwijk en studeerde aan de Katholieke Universiteit Brabant. Hij zou drie maanden stage lopen bij de bekende Utrechtse strafpleiter Piet Doedens, het werden zeveneneenhalf jaar. “Doedens is allesbehalve een saaie advocaat. Hij durfde dingen aan de kaak te stellen. Hij heeft samen met Jan Boone de IRT-affaire blootgelegd.”

In 2000 gaat Kuijpers een samenwerking aan met Paul Bovens, ook een oud-medewerker van Doedens, maar dat is van korte duur. Bovens krijgt te maken met ernstige bedreigingen, er ontploft een bom in zijn kantoor, en besluit een ander vak te kiezen. In mei 2001 begint Kuijpers samen met Arthur van der Biezen in Den Bosch een eigen kantoor.

Bij Doedens raakte Kuijpers verzeild in de wereld van de grote drugscriminelen: de Zwarte Cobra, Zwolsman, de Hakkelaar. “Dat is mijn werkterrein: drugs, moorden, zwaar geweld, in het criminele milieu. Het boeiende van de georganiseerde misdaad is dat er overal zijlijnen lopen die elkaar raken, op de een of andere manier is er altijd verband, de Nederlandse onderwereld is maar klein. In elk dossier kom je wel iets tegen dat naar een andere zaak verwijst.”

In februari 2007 werd hij van de ene op de andere dag ‘een Bekende Nederlander’. Tot dan toe stond hij Marcel Kaatee bij, een van de verdachten in de Holleeder-zaak, maar toen Bram Moszkowicz zich gedwongen voelde terug te treden als de advocaat van Willem Holleeder (justitie had volgens hem ‘abject en infaam’ geopereerd) werd Kuijpers de nieuwe Holleeder-advocaat. Het werden hectische tijden. Werkweken van zeventig á tachtig uur waren hem niet vreemd, tijdens het Holleeder-proces werd het méér: “Dan ging ik soms nachten door.”

Hoe heeft hij zijn transformatie tot Bekende Nederlander ervaren?

“Volgens mij ben ik niks veranderd.”

Wat wel veranderde: in maart 2008 werd een nieuw kantoor aan de Prinsengracht in Amsterdam geopend. Daar is hij ook gaan wonen, met zijn vriendin Renata Honig. Zij is ook advocaat. In mei 2008 is hun zoontje Ruben geboren. Als het zover zou zijn, zou hij stoppen met roken,” had hij aangekondigd, “ik had eerst beloofd dat te doen als Holleeder was vrijgesproken. Dat ging dus niet door.” Het zou nog een hele toer worden en ondanks manhaftige pogingen moet na de zomer van 2008 worden geconstateerd dat het grotendeels, maar niet geheel is gelukt.

Sinds je aantreden als Holleeder-advocaat was je niet meer uit de media en van de buis te slaan. Wat doet dat met een mens?

“Op zich is er vrij weinig veranderd, ik deed altijd al mooie zaken en dat doe ik nog. Het enige waar je wel eens verbaasd over bent is dat er zoveel mensen zijn die je ineens kennen. Ik kom zelf uit Oss, daar ken ik iedereen en iedereen kent mij. Nu maak ik een beetje datzelfde mee in Amsterdam. Voor mijzelf heb ik helemaal niet het gevoel dat ik veranderd ben, als persoon ben ik hetzelfde gebleven.”

Wie in Nederland zijn kop boven het maaiveld uitsteekt, krijgt vanzelf te maken met kritiek, negatieve reacties. Heeft hij daar veel last van gehad?

“Eigenlijk niet, ik heb zelf haast niks gehoord. Als er al kritiek was, was dat van mensen die niet weten waar ze over praten. Ik weet heel goed waarom ik bepaalde dingen doe, daar heb ik natuurlijk wel over nagedacht.”

Maar er zijn wel meer mensen die vinden dat hij Holleeder misschien iets te zielig heeft afgeschilderd?

“Ik vind dat ik het nog heel netjes heb gehouden. Toen hij het ziekenhuis werd binnengebracht had hij een overlevingskans van tien procent. Dat is een feit. De publieke opinie baseert zich op verhalen van justitie die roept dat hij bij 28 liquidaties betrokken is geweest. Dat zijn verzinsels.”

Als we de publieke opinie even beperken tot de ‘misdaadverslaggevers’: in die kringen zijn er niet veel die denken dat Holleeder binnen afzienbare termijn op vrije voeten komt.

“Dat kan best, maar ik heb nog steeds hoop op en vertrouwen in ons rechtssysteem. Zonder bewijs kan een rechtbank iemand niet veroordelen. Een goede rechter kijkt puur naar de feiten en het bewijs. Wat een officier van justitie allemaal roept, vind ik eigenlijk niet zo interessant, daar heb ik uiteindelijk niet veel mee te maken, het gaat erom wat de rechter ergens van vindt. En daar baseren Holleeder en ik onze verwachting op een positieve afloop op.”

Bij het ‘proces van de eeuw’ uitte Kuijpers geregeld kritiek op de handelwijze van het Openbaar Ministerie, bijvoorbeeld met het werken met zogenaamde beschermde getuigen. Maar het gaat toch om waarheidsvinding?

“Niet ten koste van alles. Eerst mag het niet van de top van justitie, dan ineens wel, dat is een glijdende schaal. Er wordt met minder kwaliteit genoegen genomen dat tast de moraal van de rechtspraak aan.”

Als je ’t de gemiddelde Nederlander vraagt, zegt-ie waarschijnlijk: opsluiten die Holleeder en al die andere criminelen. Die geluiden zul je als advocaat toch ook wel eens horen?

“Tuurlijk. Ik heb ook vrienden die elke keer vragen: hoe kun je die zware criminelen nou verdedigen? Dat is helemaal een tendens aan het worden, dat veroordeeld worden door de publieke opinie en dat wordt door justitie gevoed. Wat dat betreft vind ik het wel goed als er camera’s in de rechtsbank komen zodat het publiek zelf een beter oordeel kan vormen.”

Wat doet ‘nationale bekendheid’ met het sociale leven?

“Niet veel, hooguit dat er meer op je wordt gelet en dat iedereen je kent. Het strafrecht is op zich niet zo ingewikkeld, één ding is belangrijk: dat je jezelf blijft, dat je geen trucjes uithaalt of je anders gaat voordoen dan je bent.”

Het is wel wat drukker geworden, toch?

“Zo’n grote zaak vreet energie, vooral omdat iedereen meekijkt en je veel mensen te woord moet staan. Ik ben zeven kilo afgevallen.”

Aanvulling:

Voor de behandeling in hoger beroep maakt Holleeder gebruik van de diensten van Stijn Franken en Chrisje Zuur. Zie hierover een bericht op 22 december 2008

Voor meer informatie en contact: zie de website